Περιγραφή Προγράμματος

Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στην Ειδική Εκπαίδευση στοχεύει στην παροχή γνώσεων και δεξιοτήτων, τόσο σε θεωρητικό όσο και σε πρακτικό επίπεδο, οι οποίες είναι απαραίτητες για την εκπαίδευση και υποστήριξη των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στα γενικά και τα ειδικά σχολεία. Στοχεύει στην παροχή γνώσεων, στην ευαισθητοποίηση, και στην εκπαίδευση πτυχιούχων Παιδαγωγικών και άλλων Πανεπιστημιακών Τμημάτων σε θέματα Ειδικής Ενταξιακής Εκπαίδευσης. Το πρόγραμμα αυτό θα παρέχει επιστημονική ενημέρωση όσον αφορά τον εντοπισμό, την αξιολόγηση αλλά και την αντιμετώπιση παιδιών με ειδικές ανάγκες μέσα στο γενικό σχολείο (γενική τάξη, ειδική μονάδα, ή εξατομικευμένη ειδική εκπαίδευση) αλλά και σε άλλους χώρους παροχής ειδικής εκπαίδευσης. Το παρόν Πρόγραμμα θα δώσει επίσης την ευκαιρία για την διεξαγωγή ερευνητικών έργων σε ένα τομέα στον οποίο δεν έχουν διεξαχθεί πολλές έρευνες μέχρι σήμερα, τουλάχιστον στον Κυπριακό χώρο.

Με την επιτυχή συμπλήρωση του προγράμματος οι φοιτητές / – τριες αναμένεται να γνωρίζουν και να βλέπουν με κριτικό πνεύμα το σύνολο των θεμάτων που αφορούν την Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Πιο συγκεκριμένα αναμένεται:

  • να γνωρίζουν θέματα που αφορούν: τον εννοιολογικό προσδιορισμό της ενιαίας και ενταξιακής εκπαίδευσης, διαφορετικά μοντέλα προσέγγισης της αναπηρίας, την ιστορική και θεσμική εξέλιξη της ειδικής αγωγής και του αιτήματος για ενταξιακή εκπαίδευση,  καθώς και ζητήματα που αφορούν την εκπαιδευτική πράξη, όπως οι δομές και λειτουργίες του ειδικού και ενταξιακού σχολείου και η διαφοροποιημένη προσέγγιση στη διδασκαλία.
  • να κατανοούν και να ενσωματώνουν βασικές έννοιες της ΠΕ και εναλλακτικά μοντέλα στη διαχείριση δύσκολων περιπτώσεων/μαθητών με Ειδικές εκπαιδευτικές Ανάγκες (ΕΕΑ).
  • να κατανοούν θεωρητικά τα μοντέλα αλλά και να κάνουν κριτική ανάλυση των διαφόρων μεθόδων και ψυχοπαιδαγωγικών τεχνικών που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της τάξης για την προαγωγή της ένταξης των μαθητών με ιδιαίτερες δυσκολίες.
  • να έχουν μία διαφορετική αντίληψη για το σχολικό πλαίσιο, και να μπορούν να συνεργάζονται με άλλους ειδικούς και γονείς σε μία πάντοτε ενταξιακή υποστηρικτική προοπτική των μαθητών με ΕΕΑ.
  • να κατανοούν τις βασικές αρχές οι οποίες διέπουν την ανάπτυξη του ατόμου στους βασικούς τομείς κατά τη διάρκεια της βρεφικής, νηπιακής, σχολικής και εφηβικής ηλικίας και να γνωρίσουν την τυπική πορεία της ανάπτυξης σε αυτούς τους τομείς. Επίσης, να κατανοούν την αλληλεπίδραση μεταξύ γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης.
  • να γνωρίζουν τις πιθανές αποκλίσεις από την τυπική πορεία της ανάπτυξης, με ειδικότερους στόχους την εξοικείωσή τους με βασικά θέματα της ψυχοπαθολογίας του παιδιού και του εφήβου, την ευαισθητοποίησή τους ως προς τους ειδικούς τρόπους προσέγγισης που απαιτούνται στις περιπτώσεις των παιδιών και των εφήβων με αναπτυξιακά προβλήματα και την επαφή τους με τις βασικές θεραπευτικές μεθόδους για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών.
  • να κατανοούν και να διενεργούν με ευαισθησία και επιτυχία μεθόδους αξιολόγησης, με σκοπό την αναγνώριση των ειδικών αναγκών και την ανάπτυξη των δεξιοτήτων των μαθητών, μέσα σε ένα περιβάλλον ένταξης όλων των παιδιών.
  • να γνωρίζουν ποικίλες μορφές ειδικών αναγκών, τους αιτιολογικούς παράγοντες, τα διαγνωστικά κριτήρια και τα χαρακτηριστικά των πιο συχνών διαταραχών/δυσκολιών/αναπηριών.
  • να κατανοούν βασικές μεθόδους σχεδιασμού, διεξαγωγής και κριτικής ανάλυσης της έρευνας και ειδικότερα της εκπαιδευτικής έρευνας σε θέματα Ειδικής και Ενιαίας Εκπαίδευσης.
  • να είναι σε θέση να σχεδιάζουν και να αναπτύσσουν είτε ποιοτική είτε ποσοτική έρευνα
Κατηγορία Μαθημάτων ECTS
Υποχρεωτικά 70
Επιλεγόμενα 20
Πρακτική Άσκηση 20
TOTAL 110

Υποχρεωτικά

Ο φοιτητής πρέπει να συμπληρώσει επιτυχώς 70 ECTS, από την ακόλουθη λίστα μαθημάτων:

No. Κωδικός Όνομα ECTS
1 DLSPE501 Σύγχρονες τάσεις στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση: Θεωρία και Έρευνα 10
2 DLSPE502 Μέθοδοι και στρατηγικές διδασκαλίας στην ειδική και ενιαία εκπαίδευση 10
3 DLSPE503 Μεθοδολογία της Έρευνας 10
4 DLSPE504 Ετερότητα και Αντιρατσιστική Αγωγή 10
5 DLSPE505 Εξελικτική Ψυχολογία : Τυπική ανάπτυξη και αποκλίσεις 10
6 DLSPE506 Παιδιά με Ειδικές Ανάγκες: Κλινική Εικόνα 10
7 DLSPE507 Αξιολόγηση στην Ειδική Εκπαίδευση 10

Επιλεγόμενα

Ο φοιτητής πρέπει να συμπληρώσει επιτυχώς 20 ECTS, από την ακόλουθη λίστα μαθημάτων:

No. Κωδικός Όνομα ECTS
1 DLSPE508 Μουσική στην Ειδική Εκπαίδευση 10
2 DLSPE509 Η Τέχνη ως θεραπευτικό μέσο στην ειδική εκπαίδευση 10
3 DLSPE510 Παιδί με ειδικές ανάγκες, Ενήλικας με ειδικές ανάγκες: Από το σχολείο στην κοινωνία 10
4 DLSPE511 Μεταπτυχιακή Διατριβή 20

Πρακτική Άσκηση

Ο φοιτητής πρέπει να συμπληρώσει επιτυχώς 20 ECTS Πρακτικής Άσκησης:

No. Κωδικός Όνομα ECTS
1 DLSPE512A Πρακτική Άσκηση Α 10
2 DLSPE512B Πρακτική Άσκηση Β 10
Για ενημέρωση σχετικά με τη διαδικασία εγγραφής στα μεταπτυχιακά προγράμματα κάντε κλικ στον παρακάτω σύνδεσμο.

Διαδικασία Εγγραφής

Για οποιαδήποτε απορία σας σχετικά με τα μεταπτυχιακά προγράμματα επικοινωνήστε μαζί μας μέσω της φόρμας που θα βρείτε στο παρακάτω σύνδεσμο.

Επικοινωνία

Ο ταχύτατος μετασχηματισμός της σύγχρονης κοινωνικοπολιτικής πραγματικότητας, οι ραγδαίες εξελίξεις στην παγκόσμια οικονομία και οι επιδράσεις της παγκοσμιοποίησης σε μία εκτεταμένη σειρά κυβερνητικών επιλογών διαμορφώνουν διαρκώς νέα δεδομένα στο χώρο των κοινωνικών και εκπαιδευτικών συστημάτων. Συγχρόνως, στο κοινωνικό πεδίο, οι συνθήκες προσδιορίζονται, αφενός, από τον πολλαπλασιασμό των ετεροτήτων και την όξυνση της ανισότητας και, αφετέρου, από την έντονη κυριαρχία των νόμων της ελεύθερης αγοράς και του αυξημένου διεθνούς ανταγωνισμού καθώς και από τον σταδιακό μετασχηματισμό της κοινωνικής πολιτικής σε ένα νεοφιλελεύθερο σχέδιο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι τρόποι με τους οποίους γίνονται κατανοητοί οι σκοποί της εκπαίδευσης και η σχέση αυτών με ζητήματα διασφάλισης ισότητας και απονομής κοινωνικής δικαιοσύνης αποτελούν αντικείμενα μίας έντονης και διαρκούς πολιτικής πάλης και διαπραγμάτευσης. Αποτελούν, επίσης, πεδία ρευστά και ασαφή, μέσα στα οποία ενέχονται συχνά ανταγωνιστικές αξίες, ερμηνείες και διαδικασίες.

Παρά τη διαπίστωση αυτή, σε θεσμικό επίπεδο, τόσο στην Κύπρο όσο και διεθνώς, τις τελευταίας δεκαετίες η επίσημη εκπαιδευτική και κοινωνική πολιτική διακηρύσσει σχεδόν ομόφωνα το δικαίωμα για ένταξη όλων ανεξαιρέτως των μαθητών συμπεριλαμβανομένων και των ατόμων με αναπηρίες στην εκπαίδευση. Προς την κατεύθυνση, μάλιστα, της προώθησης μίας εκπαίδευσης με προσανατολισμό προς την ενιαία εκπαίδευση, πλήθος θεσμικών δεσμεύσεων έχει διενεργηθεί στο πλαίσιο διεθνών οργανισμών και αλλεπάλληλες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις έχουν λάβει χώρα, οι οποίες αποσκοπούν: α) στην άρση μιας σειράς διαχωριστικών πρακτικών, συμπεριλαμβανομένων πρακτικών που επί σειρά δεκαετιών ήκμασαν στο χώρο της ειδικής αγωγής και β) στην παροχή ίσων ευκαιριών στην εκπαίδευση για όλους ανεξαιρέτως τους μαθητές.

Ως απόρροια αυτού του ενδιαφέροντος, συν τω χρόνω, μία σειρά ζητημάτων που άπτονται, αφενός, του εννοιολογικού προσδιορισμού, των προϋποθέσεων και της φύσης του ενταξιακού εγχειρήματος και, αφετέρου, του τρόπου βέλτιστης υλοποίησής του, έχουν απασχολήσει πληθώρα θεωρητικών και επαγγελματιών στο χώρο της εκπαίδευσης. Παράλληλα, μία σειρά εκπαιδευτικών προσεγγίσεων έχουν κατά καιρούς προταθεί οι οποίες αποπειράθηκαν να εφαρμόσουν στην εκπαιδευτική πράξη το αίτημα της ανταπόκρισης στη μαθητική ετερογένεια.

Στο πλαίσιο αυτών των αξόνων προβληματισμού αναπτύσσεται η ευρύτερη θεματική του συγκεκριμένου μαθήματος. Ειδικότερα, αντικείμενο του συγκεκριμένου μαθήματος αποτελεί: α) η παρουσίαση και κριτική θεώρηση ζητημάτων που άπτονται της ειδικής και ενιαίας εκπαίδευσης και η ανάδειξη μίας σειράς συναφών εκπαιδευτικών, κοινωνικών και πολιτικών παραμέτρων, β) η διερεύνηση των διαφορετικών συνεπειών που είχε στην εκπαιδευτική πράξη η υιοθέτηση των εκάστοτε εκπαιδευτικών επιλογών σε σχέση με την ειδική και ενιαία εκπαίδευση και γ) η εξέταση πιθανών τρόπων μετακίνησης προς μία ενταξιακή πολιτική και πρακτική.

Για να προσεγγισθεί πολυεπίπεδα ο παραπάνω στόχος, το μάθημα με τίτλο: «Σύγχρονες τάσεις στην ειδική και ενιαία εκπαίδευση» περιλαμβάνει: i) θέματα που αφορούν: τον εννοιολογικό προσδιορισμό της ενιαίας και ενταξιακής εκπαίδευσης, διαφορετικά μοντέλα προσέγγισης της αναπηρίας, την ιστορική και θεσμική εξέλιξη της ειδικής αγωγής και του αιτήματος για ενταξιακή εκπαίδευση, καθώς και ii) ζητήματα που αφορούν την εκπαιδευτική πράξη, όπως οι δομές και λειτουργίες του ειδικού και ενταξιακού σχολείου και η διαφοροποιημένη προσέγγιση στη διδασκαλία.

ΣΚΟΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Στους γενικούς στόχους του μαθήματος συγκαταλέγονται, αφενός, η ανάλυση του θεωρητικού πλαισίου της ειδικής και ενιαίας εκπαίδευσης και, αφετέρου, η σύνδεση της σχετικής προβληματικής με την εκπαιδευτική πράξη. Ως ειδικότεροι στόχοι του μαθήματος ορίζονται οι κάτωθι:

α) Η εισαγωγή των μεταπτυχιακών φοιτητών σε θέματα που αφορούν τον εννοιολογικό προσδιορισμό της ειδικής και ενιαίας εκπαίδευσης καθώς και τους στόχους και το αντικείμενο των εν λόγω πεδίων,

β) η διενέργεια ιστορικής αναδρομής στο χώρο, αφενός, της ειδικής αγωγής και, αφετέρου, της ενταξιακής εκπαίδευσης

γ) η εξέταση επιμέρους ζητημάτων που αφορούν τις θεσμικές, παιδαγωγικές και πολιτικές διαστάσεις του ενταξιακού αιτήματος

δ) η παρουσίαση θεμάτων που άπτονται της εκπαιδευτικής πρακτικής και αφορούν, μεταξύ άλλων, τη δομή και τη λειτουργία του ειδικού και γενικού σχολείου, τα αναλυτικά προγράμματα και το ρόλο της διαφοροποιμένης διδασκαλίας στην προώθηση της ενταξιακής οπτικής.

Η Ενταξιακή Φιλοσοφία (ΕΦ), όπως αναπτύχτηκε, από διάφορους θεωρητικούς στις αγγλοσαξονικές, κυρίως, χώρες, ως παιδαγωγική προσέγγιση και εκπαιδευτική πράξη, έχει έναν έντονο πολιτικό χαρακτήρα. Οι κύριοι εκπρόσωποι αυτού του ρεύματος δεν θεωρούν ότι η ενταξιακή προσέγγιση συνιστά μια τεχνοκρατική εξειδικευμένη παιδαγωγική που απλά φροντίζει και υποστηρίζει τα παιδιά που έχουν κάποιες «μειονεξίες». Η Παιδαγωγική της Ένταξης (ΠΕ) επιδιώκει ένα σχολείο ανοικτό, δημοκρατικό που δεν κατηγοριοποιεί, δεν διαχωρίζει το μαθητικό πληθυσμό με βάση ψυχιατρικά ή ακαδημαϊκά κριτήρια (επιδόσεων) και προάγει ένα νέο σύνολο αξιών και τρόπων λειτουργίας, βασισμένων, κυρίως, στην ανθρωπιστική παιδαγωγική παράδοση. Ένας λόγος/αφήγημα που έχει έναν έντονο ριζοσπαστικό χαρακτήρα με την έννοια της προσπάθειας αναδόμησης βασικών θεσμικών και οργανωτικών δομών του σημερινού εκπαιδευτικού και σχολικού συστήματος. Αλλαγών σε επίπεδο φιλοσοφίας, στόχων, οργάνωσης, δομής, υπηρεσιών, παροχών, αναλυτικού προγράμματος και κυρίως αποδοχής της διαφορετικότητας στο πλαίσιο μίας θεσμοθετημένης εκπαιδευτικής πολιτικής και νέων σχολικών συστημάτων. Υποστηρίζει, αναπόφευκτα, την κατάργηση κάθε είδους ειδικών υπηρεσιών και σχολικών συστημάτων/μονάδων που αντιμετωπίζουν τα παιδιά, ως μέρος ταξινομητικών κατηγοριών, με βάση, αποκλειστικά, κάποιο διαγνωστικό κριτήριο. Πολλές κριτικές, βεβαίως, έχουν εστιάσει στο φαινομενικά ουτοπικό χαρακτήρα του ενταξιακού προτάγματος και στην έλλειψη εμπειρικών δεδομένων για την αποδοτικότητα της πλήρους ένταξης μαθητών με σοβαρές δυσλειτουργίες στο «κλασσικό» σχολείο. Οι κριτικές, επίσης, αφορούν και την προσπάθεια κατάργησης κάθε εξειδικευμένης εξωτερικής δομής υποστήριξης των μαθητών με ιδιαίτερες δυσκολίες, όπως και την παραδοχή ότι ένα ενταξιακό εκπαιδευτικό πλαίσιο μπορεί να απαντήσει επαρκώς σε κάθε πρόβλημα του μαθητή. Νέα εναλλακτικά μοντέλα ένταξης έρχονται αν απαντήσουν στις παραδοσιακές ενταξιακές προσεγγίσεις που είχαν τον έντονο αυτό ριζοσπαστικό χαρακτήρα, τα οποία βασίζονται περισσότερο στην εμπειρική έρευνα παρά στη θεωρητική επεξεργασία. Τα νέα αυτά Ολιστικά μοντέλα Ψυχοκοινωνικής και Μαθησιακής υποστήριξης μπορούν να συνδυάσουν κάποιες από τις βασικές αρχές της ΦΕ με πρακτικές εφαρμογές που προάγουν την ανάδειξη της διαφορετικότητας, κυρίως, όμως, υποστηρίζουν τα παιδιά με δυσκολίες, τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς να αναπτύξουν τις δικές τους δυνατότητες, ικανότητες και δεξιότητες προσαρμογής.

Το συγκεκριμένο μάθημα επικεντρώνεται στην παρουσίαση των βασικών αρχών της Ενταξιακής Φιλοσοφίας (ΕΦ) και Παιδαγωγικής της Ένταξης (ΠΕ), με παράλληλη παρουσίαση και συζήτηση των κριτικών προσεγγίσεων, αλλά και την παρουσίαση Συνθετικών Μοντέλων Υποστήριξης Μαθητών που βασίζονται σε ένα μεγάλο βαθμό στην Φιλοσοφία της Ενταξιακής Εκπαίδευσης, αλλά και στα δεδομένα των σύγχρονων ερευνών. Σκοπός του Μαθήματος είναι να εξοικειώσει τους φοιτητές με τους βασικούς προβληματισμούς και αρχές της ΠΕ, η οποία μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στην ανανέωση των πρακτικών. Η συγκεκριμένη ενότητα έχει ουσιαστικά ένα διπλό στόχο: την ανάδειξη των σύγχρονων θεωρητικών προβληματισμών και κατευθύνσεων προς μία ουσιαστική Ενταξιακή Ψυχοπαιδαγωγική που θα λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες των παιδιών και θα αναπτύσσει πρακτικές υποστήριξης με στόχο την ανάπτυξη των ψυχοκοινωνικών και μαθησιακών τους δεξιοτήτων των παιδιών αυτών, αλλά και την παρουσίαση συγκεκριμένων τεχνικών που μπορούν να εφαρμοστούν σε πρακτικό επίπεδο για την αντιμετώπιση διαφόρων ομάδων μαθητών με Ειδικές Εκπαιδευτικές ανάγκες/Δυσκολίες στο πλαίσιο του κανονικού σχολείου, αλλά και εκτός τάξης και σχολείου. Το μάθημα αποτελείται από 7 θεματικές ενότητες. Οι πρώτες 3 θεματικές ενότητες επικεντρώνονται στη μελέτη εννοιών και θεωρητικών μοντέλων σχετικών με την ενταξιακή και εκπαίδευση και τις αντίστοιχες πρακτικές. Οι υπόλοιπες 4 θεματικές ενότητες επικεντρώνονται στην εκμάθηση ποικίλλων τεχνικών και πρακτικών για μία σειρά ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών/δυσκολιών (πρακτικές για παιδιά/μαθητές με κοινωνικό, συναισθηματικές, συμπεριφορικές και μαθησιακές δυσκολίες, μαθητές με αναπτυξιακές διαταραχές) που συνιστούν και το μεγαλύτερο πληθυσμό στα σημερινά σχολεία.

ΣΚΟΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Το συγκεκριμένο μάθημα έχει σκοπό να αναπτύξει τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες των φοιτητών έτσι ώστε να είναι σε θέση να κατανοήσουν και να ενσωματώσουν βασικές έννοιες της ΠΕ και εναλλακτικά μοντέλα στη διαχείριση δύσκολων περιπτώσεων/μαθητών με Ειδικές εκπαιδευτικές Ανάγκες (ΕΕΑ). Ο διπλός σκοπός της διδακτικής ενότητας έγκειται στο να ενισχύει τις κριτικές δεξιότητες των φοιτητών σε σχέση με την παραδοσιακή Παιδαγωγική και Ειδική αγωγή εισάγοντας νέες έννοιες και πρακτικές και να βοηθήσει τους φοιτητές να ενσωματώσουν αυτές τις πρακτικές στη ψυχοπαιδαγωγική πράξη, ως εναλλακτικά εκπαιδευτικά εργαλεία για το σχεδιασμό εκπαιδευτικών πλαισίων που είναι υποστηρικτικά και δεκτικά για τους μαθητές με δυσκολίες και τους γονείς του. Οι φοιτητές καλούνται να κατανοήσουν θεωρητικά τα μοντέλα αλλά και να κάνουν κριτική ανάλυση των διαφόρων μεθόδων και ψυχοπαιδαγωγικών τεχνικών που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της τάξης για την προαγωγή της ένταξης των μαθητών με ιδιαίτερες δυσκολίες. Οι φοιτητές, επομένως, μέσα από τα μαθήματα καλούνται να αναπτύξουν μία διαφορετική αντίληψη για το σχολικό πλαίσιο, να μάθουν να συνεργάζονται με άλλους ειδικούς και γονείς σε μία πάντοτε ενταξιακή υποστηρικτική προοπτική των μαθητών με ΕΕΑ Ο στόχος συνολικά είναι οι φοιτητές να αποκτήσουν ένα ευρύ και σταθερό επιστημονικό και παιδαγωγικό υπόβαθρο σε σχέση με την ενσωμάτωση συγκεκριμένων ομάδων μαθητών στις εκπαιδευτικές διαδικασίες αλλά και στην προαγωγή της ψυχοκοινωνικής του εξέλιξης.

Για να προσεγγισθεί πολυεπίπεδα ο παραπάνω στόχος, το μάθημα με τίτλο: «Σύγχρονες τάσεις στην ειδική και ενιαία εκπαίδευση» περιλαμβάνει: i) θέματα που αφορούν: τον εννοιολογικό προσδιορισμό της ενιαίας και ενταξιακής εκπαίδευσης, διαφορετικά μοντέλα προσέγγισης της αναπηρίας, την ιστορική και θεσμική εξέλιξη της ειδικής αγωγής και του αιτήματος για ενταξιακή εκπαίδευση, καθώς και ii) ζητήματα που αφορούν την εκπαιδευτική πράξη, όπως οι δομές και λειτουργίες του ειδικού και ενταξιακού σχολείου